Nữ khoa học và 'duyên phận' với nghiên cứu chất độc
Ở tuổi 64 nhưng chưa bao giờ PGS.TS Đặng Thị Cẩm Hà, nguyên Trưởng phòng Viện Công nghệ sinh học (Viện Hàn lâm khoa học công nghệ Việt Nam) hết nhiệt huyết cho khoa học. Bà đã làm chủ nhiệm gần 30 đề tài, dự án các cấp và công bố gần 150 công trình khoa học công nghệ.
Được cử đi học tập và sau này là nghiên cứu ở nước ngoài khi 17 tuổi, bà đã chọn vi sinh vật dầu mỏ - lĩnh vực rất mới đối với Việt Nam - lúc bấy giờ để theo đuổi. Năm 1995, bà về nước, tham gia nhiều đợt khảo sát, lên rừng, ra biển và có mặt ở nhiều nơi tìm nguyên nhân, đưa ra các khuyến nghị mỗi khi xảy ra sự vụ.
"Khi nhiều người bạn của tôi ra chiến trường không có cơ hội quay về thì tôi được đi học ở nước ngoài. Để tri ân họ và góp phần giảm hậu quả nặng nề do chất độc dioxin tồn tại với tổng độ độc rất cao ở các điểm nóng, tôi cùng đồng nghiệp và học trò đã tìm ra công nghệ khử độc", tiến sĩ Hà nói.Năm 1999-2000, bà nhận nhiệm vụ xây dựng quy trình khử độc chất diệt cỏ/dioxin bằng công nghệ phân hủy sinh học (bioremediatin). Nhóm nghiên cứu đã đến sân bay quân sự Đà Nẵng và Biên Hòa - nơi có độ tồn lưu dioxin cao.
15 năm trước, nhiều chuyên gia quốc tế hoài nghi về khả năng công nghệ sinh học có thể xử lý làm sạch được dioxin, nhưng bà chia sẻ với họ: "10 năm nữa chúng tôi sẽ đưa công nghệ thực hiện ở hiện trường".
Đúng 10 năm sau, kết quả nghiên cứu của bà và đồng nghiệp khiến giới khoa học trong và ngoài nước ngạc nhiên bởi "chưa có công bố nào trên thế giới về khử độc đất nhiễm dioxin có hiệu quả bằng công nghệ này và thực hiện quy mô lớn như Việt Nam", một nhà khoa học nhận định.
Thời gian đó, bất chấp nguy hiểm bà đã cùng học trò đến nhiều điểm nóng về dioxin ở Đà Nẵng và Biên Hòa để nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng công nghệ phân hủy sinh học. Nhóm phải làm ở hiện trường độc hại 10-12 tiếng dưới cái nắng như thiêu như đốt, nhiều lúc tưởng bỏ cuộc, nhưng hình ảnh các nạn nhân bị phơi nhiễm giúp bà và đồng nghiệp có thêm động lực làm việc.
Công nghệ này được tạo ra nhờ sự kết hợp giữa chôn lấp và xử lý bằng cách gây nuôi quần xã sinh vật bản địa sinh trưởng, chuyển hóa và khoáng hóa chất độc ở điều kiện thích hợp. Dù mất nhiều thời gian, nhưng nó được giới chuyên gia đánh giá là an toàn với chi phí thấp.
Nhằm hạn chế ảnh hưởng của dioxin, bà và đồng nghiệp phải uống nước gạo rang cháy thành các-bon khi tiếp xúc với chất độc. Kết quả, tháng 2/2012 hơn 3.384 m3 đất nhiễm dioxin tại sân bay Biên Hòa được làm sạch bằng phương pháp phân huỷ sinh học. Sau 27 tháng, 99,5% tổng độ độc được loại bỏ.
Cũng trong năm 2009, công nghệ trên tiếp tục được thực hiện cùng với Cục Bảo vệ môi trường Mỹ ở quy mô pilot (11x2 m3 công thức cả xử lý hiếu khí, kỵ khí) với tài trợ của Quỹ Ford Foundation ở sân bay Đà Nẵng. Sau 6 tháng, 30% tổng độ độc trung bình đã bị loại bỏ từ đất ô nhiễm với tổng độ độc rất cao trên 43.000 ngTEQ/kg đất khô.
"Nghiên cứu trong lĩnh vực độc hại có lẽ là số phận của tôi. Thời gian tới, tôi còn nhiều ấp ủ đi tìm giải pháp cho an toàn thực phẩm", bà nói và cho biết nhóm luôn mong mỏi công nghệ xử lý dioxin bằng chôn lấp tích cực được ứng dụng rộng rãi. "Người Việt không kém cỏi và chỉ cần ngồi với nhau là chúng ta có thể làm được", bà Hà tâm sự.
Vì vậy sau mỗi chuyến đi, tiến sĩ Hà luôn cố gắng nấu nhiều món ngon cho gia đình, khâu vá, đan lát và dành thời gian tâm sự với hai con trai. Trong một ngày bà luôn cố gắng thu xếp thời gian với hiệu quả cao nhất, vì bà đã quen làm việc gì cũng phải nhanh - nghĩ nhanh, nói nhanh, đọc nhanh.Để có thành công trong khoa học, tiến sĩ Hà phải hy sinh nhiều thứ, nhưng may mắn bà có hậu phương vững chắc là gia đình. Đây cũng là điều nữ tiến sĩ thấy hạnh phúc nhất. "Không có gia đình, phụ nữ làm khoa học khó mà thành công", bà nói. xem thêm>>>
------------------------------------
Cá chết bất thường từ vùng biển Hà Tĩnh đến Thừa Thiên - Huế
Trong khi cơ quan chức năng chưa tìm ra nguyên nhân, thì liên tiếp 1 tuần qua, tại vùng biển các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình hiện tượng cá nổi lờ đờ, chết trôi dạt vào bờ vẫn tiếp diễn và ngày càng lan rộng đến vùng biển tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế.
Ngư dân sống dọc bờ biển Bắc Trung Bộ tràn ra biển vớt cá nhưng ai cũng hoang mang, lo lắng sợ cá nhiễm độc, ảnh hưởng đến ngư trường và nghề đánh bắt hải sản.
Liên tục mấy ngày nay, người dân ven biển tỉnh Quảng Trị thường xuyên nhìn thấy cá nổi lờ đờ trên mặt nước, chết dần trôi dạt vào bờ biển dày đặc. Các em nhỏ, cụ già đổ xô ra biển nhặt cá.
Có người đem cá về ăn hoặc đưa ra chợ bán, nhưng cũng nhiều người không dám ăn vì sợ cá nhiễm độc. Ông Nguyễn Văn Tý, ở thôn Thái Lai, xã Vĩnh Thái, huyện Vĩnh Linh cho biết, có ngày ông cùng bà con trong thôn đem lưới ra vây, chỉ hơn giờ đồng hồ đã vớt được hàng chục kg cá, đủ các loại, nhiều con cá to, nặng hàng chục kg.
Theo những ngư dân chuyên làm nghề lặn biển ở xã Vĩnh Thái, hiện tượng cá nổi lờ đờ, đuối dần rồi chết trôi dạt vào bờ xuất hiện từ nhiều ngày qua. Ngay ở vùng biển cách xa bờ cả chục cây số, khi lặn xuống vẫn thấy cá chết. Nhiều loại cá ở tầng nước sâu như: mú, hồng, hanh, cá ong, cá đuối, thậm chí bạch tuộc, cá nằm trong hang đá vẫn chết.
Ông Trần Văn Thận, Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Thái, huyện Vĩnh Linh cho biết: bà con ngư dân đang rất hoang mang, lo lắng sợ nguồn hải sản đánh bắt bị hủy diệt, ảnh hưởng đến nghề khai thác. Chính quyền địa phương đã báo cơ quan chức năng. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vĩnh Linh cũng đã cử cán bộ về lấy mẫu nước và cá chết để kiểm nghiệm, xác định nguyên nhân. Chính quyền đã khuyến cáo bà con không nên ăn cá chết và bình tĩnh chờ kết quả của cơ quan chức năng.
Ông Nguyễn Hoài Nam, Chi cục Trưởng Chi cục Bảo vệ nguồn lợi Thủy sản tỉnh Quảng Trị cho biết, đơn vị phối hợp với các ngành chức năng, lấy mẫu, xét nghiệm môi trường để có cơ sở phân tích, đánh giá, tìm nguyên nhân, đồng thời khuyến cáo bà con ngư dân không thu mua, chế biến thực phẩm đối với cá chết, trong khi chưa xác định nguyên nhân.
Ông Nguyễn Hoài Nam cho biết đã báo cáo với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và UBND tỉnh Quảng Trị để có hướng xử lý. xem thêm>>>
------------------------------------------
IS chia đôi lực lượng, tập trung tấn công châu Âu
Phát biểu tại hội nghị chống khủng bố quốc tế tại London ngày 19/4, Phó tổng thư ký phụ trách các vấn đề an ninh mới nổi của NATO Jamie Shea cho rằng Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) nhiều khả năng đã phân chia làm hai lực lượng chuyên trách, trong đó một lực lượng phụ trách việc bảo vệ vùng đất nhóm chiếm tại Syria và Iraq, lực lượng còn lại có nhiệm vụ thành lập các tổ chức ngầm, tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào châu Âu, theo Sputnik.
Cũng trong hội nghị, người đứng đầu đơn vị chống khủng bố thuộc Ủy ban châu Âu George Berto Silva khẳng định IS đang cố gắng thực hiện các cuộc tấn công sinh học, hóa học và hạt nhân vào châu Âu, đồng thời đang tìm cách sỡ hữu những vũ khí và vật liệu cần thiết cho mục tiêu này.
Các chuyên gia kỹ thuật của IS cũng đang nỗ lực nghiên cứu các phương thức tấn công mới nhằm tránh sự theo dõi của các hoạt động an ninh, tình báo, điển hình như việc cấy ghép các thiết bị nổ vào cơ thể con người.
Trước tình trạng liên tục bị dồn ép và đánh bật khỏi các lãnh thổ quan trọng tại Syria và Iraq, IS liên tục cảnh báo sẽ tiến hành các cuộc tấn công ở lãnh thổ nước ngoài. Ngày 17/4 nhóm này đã công bố bản danh sách các nước mục tiêu tiếp theo của chúng trong đó có ba quốc gia Đông Nam Á là Philippines, Indonesia, Malaysia. xem thêm>>>
Ở tuổi 64 nhưng chưa bao giờ PGS.TS Đặng Thị Cẩm Hà, nguyên Trưởng phòng Viện Công nghệ sinh học (Viện Hàn lâm khoa học công nghệ Việt Nam) hết nhiệt huyết cho khoa học. Bà đã làm chủ nhiệm gần 30 đề tài, dự án các cấp và công bố gần 150 công trình khoa học công nghệ.
Được cử đi học tập và sau này là nghiên cứu ở nước ngoài khi 17 tuổi, bà đã chọn vi sinh vật dầu mỏ - lĩnh vực rất mới đối với Việt Nam - lúc bấy giờ để theo đuổi. Năm 1995, bà về nước, tham gia nhiều đợt khảo sát, lên rừng, ra biển và có mặt ở nhiều nơi tìm nguyên nhân, đưa ra các khuyến nghị mỗi khi xảy ra sự vụ.
"Khi nhiều người bạn của tôi ra chiến trường không có cơ hội quay về thì tôi được đi học ở nước ngoài. Để tri ân họ và góp phần giảm hậu quả nặng nề do chất độc dioxin tồn tại với tổng độ độc rất cao ở các điểm nóng, tôi cùng đồng nghiệp và học trò đã tìm ra công nghệ khử độc", tiến sĩ Hà nói.Năm 1999-2000, bà nhận nhiệm vụ xây dựng quy trình khử độc chất diệt cỏ/dioxin bằng công nghệ phân hủy sinh học (bioremediatin). Nhóm nghiên cứu đã đến sân bay quân sự Đà Nẵng và Biên Hòa - nơi có độ tồn lưu dioxin cao.
15 năm trước, nhiều chuyên gia quốc tế hoài nghi về khả năng công nghệ sinh học có thể xử lý làm sạch được dioxin, nhưng bà chia sẻ với họ: "10 năm nữa chúng tôi sẽ đưa công nghệ thực hiện ở hiện trường".
Đúng 10 năm sau, kết quả nghiên cứu của bà và đồng nghiệp khiến giới khoa học trong và ngoài nước ngạc nhiên bởi "chưa có công bố nào trên thế giới về khử độc đất nhiễm dioxin có hiệu quả bằng công nghệ này và thực hiện quy mô lớn như Việt Nam", một nhà khoa học nhận định.
Thời gian đó, bất chấp nguy hiểm bà đã cùng học trò đến nhiều điểm nóng về dioxin ở Đà Nẵng và Biên Hòa để nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng công nghệ phân hủy sinh học. Nhóm phải làm ở hiện trường độc hại 10-12 tiếng dưới cái nắng như thiêu như đốt, nhiều lúc tưởng bỏ cuộc, nhưng hình ảnh các nạn nhân bị phơi nhiễm giúp bà và đồng nghiệp có thêm động lực làm việc.
Công nghệ này được tạo ra nhờ sự kết hợp giữa chôn lấp và xử lý bằng cách gây nuôi quần xã sinh vật bản địa sinh trưởng, chuyển hóa và khoáng hóa chất độc ở điều kiện thích hợp. Dù mất nhiều thời gian, nhưng nó được giới chuyên gia đánh giá là an toàn với chi phí thấp.
Nhằm hạn chế ảnh hưởng của dioxin, bà và đồng nghiệp phải uống nước gạo rang cháy thành các-bon khi tiếp xúc với chất độc. Kết quả, tháng 2/2012 hơn 3.384 m3 đất nhiễm dioxin tại sân bay Biên Hòa được làm sạch bằng phương pháp phân huỷ sinh học. Sau 27 tháng, 99,5% tổng độ độc được loại bỏ.
Cũng trong năm 2009, công nghệ trên tiếp tục được thực hiện cùng với Cục Bảo vệ môi trường Mỹ ở quy mô pilot (11x2 m3 công thức cả xử lý hiếu khí, kỵ khí) với tài trợ của Quỹ Ford Foundation ở sân bay Đà Nẵng. Sau 6 tháng, 30% tổng độ độc trung bình đã bị loại bỏ từ đất ô nhiễm với tổng độ độc rất cao trên 43.000 ngTEQ/kg đất khô.
"Nghiên cứu trong lĩnh vực độc hại có lẽ là số phận của tôi. Thời gian tới, tôi còn nhiều ấp ủ đi tìm giải pháp cho an toàn thực phẩm", bà nói và cho biết nhóm luôn mong mỏi công nghệ xử lý dioxin bằng chôn lấp tích cực được ứng dụng rộng rãi. "Người Việt không kém cỏi và chỉ cần ngồi với nhau là chúng ta có thể làm được", bà Hà tâm sự.
Vì vậy sau mỗi chuyến đi, tiến sĩ Hà luôn cố gắng nấu nhiều món ngon cho gia đình, khâu vá, đan lát và dành thời gian tâm sự với hai con trai. Trong một ngày bà luôn cố gắng thu xếp thời gian với hiệu quả cao nhất, vì bà đã quen làm việc gì cũng phải nhanh - nghĩ nhanh, nói nhanh, đọc nhanh.Để có thành công trong khoa học, tiến sĩ Hà phải hy sinh nhiều thứ, nhưng may mắn bà có hậu phương vững chắc là gia đình. Đây cũng là điều nữ tiến sĩ thấy hạnh phúc nhất. "Không có gia đình, phụ nữ làm khoa học khó mà thành công", bà nói. xem thêm>>>
------------------------------------
Cá chết bất thường từ vùng biển Hà Tĩnh đến Thừa Thiên - Huế
Trong khi cơ quan chức năng chưa tìm ra nguyên nhân, thì liên tiếp 1 tuần qua, tại vùng biển các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình hiện tượng cá nổi lờ đờ, chết trôi dạt vào bờ vẫn tiếp diễn và ngày càng lan rộng đến vùng biển tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế.
Ngư dân sống dọc bờ biển Bắc Trung Bộ tràn ra biển vớt cá nhưng ai cũng hoang mang, lo lắng sợ cá nhiễm độc, ảnh hưởng đến ngư trường và nghề đánh bắt hải sản.
Liên tục mấy ngày nay, người dân ven biển tỉnh Quảng Trị thường xuyên nhìn thấy cá nổi lờ đờ trên mặt nước, chết dần trôi dạt vào bờ biển dày đặc. Các em nhỏ, cụ già đổ xô ra biển nhặt cá.
Có người đem cá về ăn hoặc đưa ra chợ bán, nhưng cũng nhiều người không dám ăn vì sợ cá nhiễm độc. Ông Nguyễn Văn Tý, ở thôn Thái Lai, xã Vĩnh Thái, huyện Vĩnh Linh cho biết, có ngày ông cùng bà con trong thôn đem lưới ra vây, chỉ hơn giờ đồng hồ đã vớt được hàng chục kg cá, đủ các loại, nhiều con cá to, nặng hàng chục kg.
Theo những ngư dân chuyên làm nghề lặn biển ở xã Vĩnh Thái, hiện tượng cá nổi lờ đờ, đuối dần rồi chết trôi dạt vào bờ xuất hiện từ nhiều ngày qua. Ngay ở vùng biển cách xa bờ cả chục cây số, khi lặn xuống vẫn thấy cá chết. Nhiều loại cá ở tầng nước sâu như: mú, hồng, hanh, cá ong, cá đuối, thậm chí bạch tuộc, cá nằm trong hang đá vẫn chết.
Ông Trần Văn Thận, Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Thái, huyện Vĩnh Linh cho biết: bà con ngư dân đang rất hoang mang, lo lắng sợ nguồn hải sản đánh bắt bị hủy diệt, ảnh hưởng đến nghề khai thác. Chính quyền địa phương đã báo cơ quan chức năng. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vĩnh Linh cũng đã cử cán bộ về lấy mẫu nước và cá chết để kiểm nghiệm, xác định nguyên nhân. Chính quyền đã khuyến cáo bà con không nên ăn cá chết và bình tĩnh chờ kết quả của cơ quan chức năng.
Ông Nguyễn Hoài Nam, Chi cục Trưởng Chi cục Bảo vệ nguồn lợi Thủy sản tỉnh Quảng Trị cho biết, đơn vị phối hợp với các ngành chức năng, lấy mẫu, xét nghiệm môi trường để có cơ sở phân tích, đánh giá, tìm nguyên nhân, đồng thời khuyến cáo bà con ngư dân không thu mua, chế biến thực phẩm đối với cá chết, trong khi chưa xác định nguyên nhân.
Ông Nguyễn Hoài Nam cho biết đã báo cáo với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và UBND tỉnh Quảng Trị để có hướng xử lý. xem thêm>>>
------------------------------------------
IS chia đôi lực lượng, tập trung tấn công châu Âu
Phát biểu tại hội nghị chống khủng bố quốc tế tại London ngày 19/4, Phó tổng thư ký phụ trách các vấn đề an ninh mới nổi của NATO Jamie Shea cho rằng Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) nhiều khả năng đã phân chia làm hai lực lượng chuyên trách, trong đó một lực lượng phụ trách việc bảo vệ vùng đất nhóm chiếm tại Syria và Iraq, lực lượng còn lại có nhiệm vụ thành lập các tổ chức ngầm, tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào châu Âu, theo Sputnik.
Cũng trong hội nghị, người đứng đầu đơn vị chống khủng bố thuộc Ủy ban châu Âu George Berto Silva khẳng định IS đang cố gắng thực hiện các cuộc tấn công sinh học, hóa học và hạt nhân vào châu Âu, đồng thời đang tìm cách sỡ hữu những vũ khí và vật liệu cần thiết cho mục tiêu này.
Các chuyên gia kỹ thuật của IS cũng đang nỗ lực nghiên cứu các phương thức tấn công mới nhằm tránh sự theo dõi của các hoạt động an ninh, tình báo, điển hình như việc cấy ghép các thiết bị nổ vào cơ thể con người.
Trước tình trạng liên tục bị dồn ép và đánh bật khỏi các lãnh thổ quan trọng tại Syria và Iraq, IS liên tục cảnh báo sẽ tiến hành các cuộc tấn công ở lãnh thổ nước ngoài. Ngày 17/4 nhóm này đã công bố bản danh sách các nước mục tiêu tiếp theo của chúng trong đó có ba quốc gia Đông Nam Á là Philippines, Indonesia, Malaysia. xem thêm>>>
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét